Frisse school = open school?

Afgelopen week had ik een interessante ontmoeting met een eigenaresse van een kleuterschool op Curaçao. Het gesprek kwam spontaan op de ‘frisse scholen’ in Nederland. Ik vertelde haar over mijn project, de nieuwe basisschool in Vinkeveen die binnenkort gerealiseerd gaat worden. Daarbij kwamen we al snel op de extra aandacht die we daarbij besteed hebben aan het realiseren van een ‘frisse school’ (bouwkundig en -fysisch) en een ‘open school (onderwijskundig).

Daaruit ontstond een boeiende dialoog.

Eerst even over haar school. Het gaat om een privé kleuterschool met 2 klasjes van elk ongeveer 20 kinderen. Al bijna 30 jaar. Aan huis. En helemaal open. Je weet niet wat je ziet. Althans, als je Nederland gewend bent. Gek? – Nee. Integendeel! Eigenlijk heel logisch, gezien de locatie op dit tropische eiland. Professioneel? – Absoluut! Zowel qua vorm als qua inhoud.

Alles is in de open lucht. Er zijn wel twee wat meer afgeschermde ‘basisruimtes’. Maar deze afscherming is vooral bedoeld als bescherming tegen de wind, de regen en natuurlijk de
zon. Maar de afscherming bestaat uit één cq. twee wanden wand en is dus minimaal. Een deur of een raam is niet te vinden. Alleen het computerlokaal (!), het materialenlokaal en het
toilet hebben een deur en zijn afgesloten ruimtes met vier muren. Logische en functionele beschermingsmaatregelen gericht op veiligheid en privacy.

Alles speelt zich letterlijk en figuurlijk in de ‘open’ ruimte af en is helemaal ingericht en afgestemd op het flexibel gebruiken van die ruimte en de materialen. De tafeltjes zijn in
hoogte verstelbaar en licht, dus makkelijk te verplaatsen. Materiaal is handzaam geordend en daarmee ook makkelijk verplaatsbaar. Het onderwijs en het samenzijn vinden ‘in
alle openheid’ plaats. Geen gesloten deuren en geen geheimen. Respect, des te meer. Zonder respect en samenwerking vanuit vertrouwen en openheid kan zoiets niet succesvol
plaatsvinden. Noch tussen docenten onderling, noch tussen leerlingen, noch tussen docenten en leerlingen.

Zo wordt de week gezamenlijk gestart onder de grote boom op het speelterrein. Stoeltjes mee en de week kan beginnen! De kinderen krijgen binnen het reguliere programma ook
muziekles, zwemles in het zwembad, computerles en dansles.

Concentratiegebrek door alle openheid? Nee hoor! Kinderen, zo heeft jarenlange ervaring geleerd, kunnen zich heel erg goed concentreren op hun werk zonder een fysieke afsluiting
zoals deuren. Vertrouwen, veiligheid en oefening baren kunst en zorgen voor een open leerhouding.

Wat zijn de leerresultaten? Ook deze kinderen vallen gewoon onder de onderwijswetgeving. Ze moeten voordat ze naar groep 3 gaan gewoon de eindtermen hebben gehaald. De
leerprestaties hier worden net als op andere scholen gemonitord, gestuurd en gewaardeerd.

Bijzonder vind ik de fysieke en onderwijskundige uitgangspunten voor deze manier van werken en leren. Er hadden ook twee lokaaltjes gebouwd kunnen worden op het terrein,
met deuren, ramen en airco’s. Maar bewust is gekozen om aan te sluiten op de natuurlijke context. Sterker nog, om er gebruik van te maken: van de natuur, van de openheid, van
elkaar. Om juist op deze wijze vaardigheden te ontwikkelen die anders misschien ‘vergeten’ worden, zoals het ontwikkelen van concentratie en passend groepsgedrag. Er wordt geleerd,
gespeeld, ja zelfs gemediteerd om dit te bereiken.

Je kunt je dus afvragen, of alle kunstmatige barrières contraproductief werken in leeromgevingen? In Nederland is een school zonder muren en ramen wellicht niet zo voor de
hand liggend gezien de klimatologische omstandigheden, hoewel er ook in Nederland ‘open scholen’ zijn (Openluchtschool Amsterdam bijv.). Maar openheid door veel licht, ramen
en glazen schuifpuien kan een toegevoegde waarde hebben op de leerprestaties van de leerlingen en de ontwikkeling van zelfstandigheid, openheid en het wederzijdse respect.

In elk geval is deze school in de Carib een voorbeeld een frisse school die ook een open school is, door optimaal gebruik te maken van de natuurlijke context en omgeving.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *